Historisch Erica
In 1813 vond de herindeling Drentse gemeenten plaats, welke tot gevolg had dat de marke van Noord en Zuidbarge bij Emmen werd ingedeeld. Het grondgebied waarop later Erica zou ontstaan viel hier dus ook onder.
Het moge duidelijk zijn, dat Erica haar ontstaan aan de verveningactiviteiten in zuidoost Drenthe te danken heeft. In het begin van de 19e eeuw werd er aan de randen van het veen wat boekweitteelt gepleegd en leek niets erop dat er grote ontwikkelingen aan stonden te komen. Dat en hoe die ontwikkelingen plaatsvonden is op deze website in de historie beschreven. Kort samengevat komt het erop neer dat er brandstof tekorten waren waardoor het veen van zuidoost Drenthe in de belangstelling kwam te staan. Om het veen te ontginnen waren kanalen nodig die het water van de veenmoerassen kon afvoeren om ze droog te leggen en om de afgegraven turf te kunnen transporteren.
De trekschuit met op de achtergrond rechts de in 1899
gebouwde Nederlands Hervormde kerk
Links van de kerk zou later woningbouw (het Geitenveld) ontstaan.
Tweede van rechts op de foto is caféhouder J.Beuker
De foto is van net na 1900.
In 1850 werd er door koning Willem III een concessie aan de regering verleend waarin Erica zonder dat de naam daadwerkelijk genoemd wordt voorkwam. De regering vertaalde de concessie in de vorm van een overeenkomst tussen de Staat der Nederlanden en de heren Jhr.Mr.A.W.van Holthe tot Echten, Mr.J.Heemskerk en Jan Kalff en Comp. Deze heren wilden als goed ondernemer eerstgarantie van de markegenoten dat er grote hoeveelheden turf afgegraven mocht worden. Dit resulteerde in een overeenkomst die getekend werd in 1851.
Wat stond er in in die overeenkomst van 1850 met de regering?
MINISTERIE VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN
No.9, 3e Afdeeling, Waterstaat
's-Gravenhage, den 27 November 1864
Aan heeren Gedeputeerde Staten van Drenthe "Nadat door Uw Collegie van den inhoud mijner missive van 22 September jl. no. 205 aan de Drentsche Kanaalmaatschappij mededeeling was gedaan, heb ik van den Directeur dier maatschappij het met de bijlagen hiernevens gaand adres ontvangen, waarbij een plan tot verlenging der Hoogeveensche vaart in de veenen der gemeente Emmen, met een zijtak naar het Amsterdamsche veld, aan mijne goedkeuring wordt onderworpen.
Na raadpleging met den betrokken Inspecteur van den Waterstaat, heb ik geen bezwaar om vergunning te verleenen tot verdere verveening der Barger-Marke ook in de zuidelijke rigting naar het Amsterdamsche veld, indien, zooals op het ingezonden plan voorkomt, het oostelijk deel der Barger-Marke (op de kaart met de naam van Streng- en Beekveenen aangeduid) er buiten gelaten wordt, alsmede het gedeelte ten oosten van den bestaanden weg van de Zuidbarger Nieuwe Kamp naar de Beekveenen."
De tekst "de veenen der gemeente Emmen" in dit document wordt algemeen beschouwd als de eerste tekenen van het ontstaan van Erica.
De eerste bewoners:
In 1860 is er daadwerkelijk met graven van de Hoogeveensche vaart begonnen waarna zo rond 1863 de eerste verveners ter plaatse van Erica neerstreken. De eerste "Ericaan" was Hendrikus Korterik uit Slagharen. Hij bleef echter niet lang. Na hem kwam het gezin Veltrop, die een echte Drentsche plaggenhut bouwde aan de weg van Emmen over Zuidbarge naar Schoonebeek. Later woonde op dezelfde plek Rieks Berendsen en omstreeks 1963 ook nog de weduwe Mohlman.
De eerste bewoners van Erica waren meest "Bentheimers" die eerst naar Slagharen waren getrokken en toen op de plek die later Erica zou gaan heten als kanaalgraver hun geluk zochten. Met het neerstrijken van bewoners in 1863 en het document van de regering uit 1864 ligt het ontstaan van Erica vast.
De naam
Die eerste bewoners hadden de nieuwe nederzetting graag "Nieuw Slagharen" willen noemen. Er was immers ook Nieuw Amsterdam, Nieuw Dordrecht en Nieuw Schoonebeek? Er schijnt echter in die ontstaansjaren iemand opzij van zijn huis een paal met dwarsplank geplaatst te hebben waarop de sierlijke letters "Erica" stonden, naar aanleiding van de prachtige bloeiende dopheide. Het is aan de toenmalige burgemeester van Emmen, dhr Tijmes, te danken dat het geen Nieuw Slagharen werd maar Erica. Hij plaatste op zekere dag aan een toegangsweg naar het kleine gehucht, toen nog midden op de hei, het bord met Erica erop. En dat is het gebleven.
Kerkgeschiedenis
Kerken, zeker in Erica, bepaalden voor een groot deel de verdere geschiedenis en uitbouw van een dorp. De oorspronkelijke bewoners waren voornamelijk katholiek omdat ze uit het katholieke Bentheim kwamen. Voor het jaar 1866 moest de Ericaan door weer en wind nog in Nieuw Schoonebeek, (opgericht in 1849), ter kerke gaan. Op aandringen van pastoor Holtkamp van Nieuw Schoonebeek bij het bisdom kreeg pastoor Boermans van Denekamp de opdracht een nieuwe parochie tot stand te brengen. Het werd zelfs een zeer grote parochie. Emmen, Westenesch, Noord en Zuidbarge, Weerdinge, Angelslo, Den Oever, Nieuw Amsterdam, Nieuw Dordrecht en Compas en zelfs de gemeenten Sleen en Dalen vielen eronder. Door de grootte van het gebied was het voor pastoor Boermans niet makkelijk alle soms zeer afgelegen parochianen te bezoeken. Het veen was praktisch ontoegankelijk, wegen onbegaanbaar, en dat in pikkedonker, in weer en wind.
De oude Rooms Katholieke kerk te Erica
De eerste katholiek kerk werd in 1866 gebouwd op de plaats waar de Pannenkoekendijk, Strengdijk en Beekdijk bij elkaar kwamen. Deze plaats is feitelijk ook het deel van waaruit Erica zich verder zal ontwikkelen. Het eerste blijvende kerkgebouw was ontworpen door architect Troester uit Zwolle en door aannemer Weerman uit Coevorden gebouwd. Pas in 1870 kwamen de eerste banken, zodat de parochianen, in het begin al 160 in getal, staande de mis moesten volgen.
De opvolger van Boermans was pastoor Vroom die heel veel goed werk heeft verricht door de kerk, de parochie en de omgeving uit te bouwen. Beroemd waren zijn bedeltochten, voornamelijk naar Friesland, die geld opleverden om zijn werk te kunnen bekostigen. In 1869 kreeg Vroom de opdracht de parochie op te delen in kleinere, hetgeen gezien de afstanden logisch was. Na vele problemen ontstond in 1873 de parochie van Barger Compascuum later gevolgd door Klazienaveen. Nog later splitste Emmen, Zuidbarge en Barger Oosterveld zich af zodat de parochie Erica rond 1918 een normale omvang had.
In 1933 werd op de plaats van de oude kerk een nieuwe gebouwd tezamen met een nieuw parochiehuis.
Behalve een katholieke stroming was er ook al vroeg een hervormde gemeente. In 1844 werd er van tijd tot tijd gepredikt door de arbeider (!) Bijlsma uit Schoonoord in de schuur van Eise Westerhof. Later in dat jaar kwam de evangelist Jonker nadat hij een aantal keren kennis had genomen van de ellende op de venen en het alcoholprobleem. Deze hervormden kwamen voornamelijk uit Hoogeveen en Smilde.
Een oud deel van de woning van Jonker waarin een lemen vloer lag deed dienst als kerk, zondagsschool, naaischool en gaf onderdak aan de zangvereniging. Later is deze woning met kerk verbouwd tot een paar woningen omdat er in 1899 aan de vaart een nieuw gebouw verrees. Evangelist Jonker bleef 6 jaar in Erica, en heeft daar een enorme staat van dienst opgebouwd. Hij stierf in 1932 te Den Haag.
De woning van Jonker aan de Kerkstraat waarin de eerste
kerkdiensten plaatsvonden. Later woonde hier de familie Savenije.
In de muur rechts naast de deur staat het jaartal 1885.
Boekweit
Nu het hoogveen bijna geheel is verdwenen, en plaats heeft gemaakt voor land en tuin (kassen) bouw kan men de vraag stellen of er voorheen ook landbouw was geweest. Men moest zich toch onderhouden? Net als in de andere veengebieden is ook hier het antwoord: boekweit. Boekweit was voor een ieder zonder kapitaal te verbouwen doch het was wel zeer weersgevoelig waardoor vele oogsten mislukten en de armoede bleef aanhouden. Voordat er op het hoogveen iets kon groeien moest het hoogveen eerst bewerkt worden. Dit deed men (op kleine schaal) door eerst een stuk af te wateren, daarna met een veenhouw de ondergrond losmaken, waarna de brand erin ging. Na het doven van het vuur werd de grond met een krabber nog eens losgemaakt waarna de grond bouwrijp was.
De eerste boerderij op het afgegraven hoogveen werd gebouwd langs de Verlengde Vaart door een zekere Kampinga. Later werd deze boerderij nog bewoond door Van der Scheer en laatst door Karsijns.
De schans
De naam Berger of Bargerschans doet vermoeden dat "de Barge's" een schans gehad zou hebben. Hebben Noord en Zuidbarge dan ook een schans gehad? Het antwoord is ja. Op een oude kaart van 1860 staat de "Vervallen Bergerschans" getekend. Deze lag echter niet in Noord of Zuidbarge, maar daar waar tegenwoordig Erica ligt. Vlak bij de weg die van Emmen over Zuidbarge naar Schoonebeek voerde, lag op de meest zuidelijke uitloper van de Hondsrug een schans, de Bergerschans. Een paar honderd meter ten zuiden van deze schans begon het onbegaanbare veen. Door deze strategische ligging was de verdediging van de weg Emmen Schoonebeek optimaal. De schans werd aangelegd op bevel van Baron Menno van Coehoorn in de achttiende eeuw. Of de Bergerschans wel ooit echt gebouwd werd is lang een twistpunt geweest. Het bevel tot het bouwen heeft men wel teruggevonden, maar over de schans is verder weinig of niets bekend. Archeoloog J.R.Beuker, werkzaam aan het Drents Museum te Assen en afkomstig uit Erica, heeft in 1982 dan ook een onderzoek ingesteld om te kijken of de schans werkelijk bestaan heeft. Op luchtfoto's werd bekeken of er grondsporen te zien waren op de plaats waar de schans gelegen zou hebben. De foto's lieten wel vage sporen zien, maar bij grondboringen werden er geen aanwijzingen gevonden die bewezen dat de schans daar werkelijk gelegen heeft. Omdat de schans toch op twee zeer belangrijke en vooral betrouwbare kaarten voorkomt gaat men er vanuit dat de Bergerschans wel degelijk bestaan heeft. Er zijn bovendien enkele verhalen bekend van vroeger die vertellen over dit oude verdedigingswerk. De schapen van de Barger boeren zouden hier vaak gegraasd hebben. De schans lag ongeveer twee á driehonderd meter ten noorden van het huidige sportpark van Erica. Tegenwoordig ligt hier een nieuwbouwwijk. Eén van de straten heet "De Korrel". Ongeveer daar zou de schans hebben gelegen.
Bronvermelding:
Het boek: "Erica". Het is geschreven door de heer A.C.van Heesewijk. Het boek geeft een duidelijk overzicht van Erica en bevat schitterende oude foto's! Het boek is te leen in de bibliotheek aan het Noorderplein in Emmen.
Natuurlijk is historie nooit 100% compleet. Daarom zoekt men immer naar informatie.
Extra informatie Bron :Wikipedia
Hoofdpagina
Erica is een dorp in de gemeente Emmen,Ongeveer 10 kilometer zuidelijk van het centrum van Emmen. De N37 loopt langs dit dorp.
Erica is rond 1863 ontstaan als boekweitkolonie op de hogere zandgronden, maar groeide later uit tot een echte veenkolonie toen rond 1863 de Hoogeveense Vaart gereed kwam; het centrum kwam toen aan het kanaal te liggen.
De eerste bewoners waren kanaalgravers die zich na het gereedkomen van de bladderswijk wat een verlenging is van het oranjekanaal(1863) zich wilden vestigen net ten zuiden van het oranje kanaal bij Zuidbarge, deze werden echter verjaagd door de zuidbarger boeren met de mededeling verderop te vestigen, ze werden verwezen naar de uitlopers van de hondsrug een paar kilometers zuidelijker.De meesten hielden het voor gezien en gingen terug naar Slagharen , echter twee gezinnen bleven en werden de eerste gezinnen op de plaats wat later Erica zou heten de namen waren Geert Tien en Anton Lipholt Zij kwamen uit Duitsland en reisden via Slagharen naar zuid-oost Drenthe om kanalen te graven, daarom zijn er ook veel gezinnen nog Rooms Katholiek (44%). Het zelfde jaar vestigden zich nog 3 gezinnen uit Slagharen, dit waren boekweit boeren die zich genoodzaakt zagen om te verhuizen omdat in de omgeving van Slagharen geen veen meer was om dit gewas op te verbouwen, het waren de gezinnen Geert Veltrop,Frans Fahrweg en Hendrikus Kotterink, het waren allemaal kinderrijke gezinnen zodat het al een hele nederzetting werd.
Zij gaven hun gehucht de naam waar ze vandaan kwamen "Nieuw Slagharen", het was echter de burgemeester van Emmen,mr Lucas Oldenhuis Tonckens, die het dorp definitief de naam Erica gaf wat de latijnse naam is voor dopheide
In 1902 kreeg Erica een verbinding per stoomtram toen de DSM de lijn van Nieuw-Amsterdam naar deze plaats aanlegde. De lijn werd uiteindelijk doorgetrokken naar Ter Apel. In 1947 werd het vervoer per stoomtram beëindigd.
Erica telt tegenwoordig zo'n 4800 inwoners waarvan ± 1200 onder de 18 jaar, veel van de kinderen besteden hun vrije tijd bij de scouting en sport. Er zijn sportvelden, een uitgebreide sporthal en er is een zwembad welke een stichting is en geheel door de Ericase bevolking wordt bekostigd.
De werkgelegenheid bestaat vooral uit glastuinbouw. Verder is er een groot bedrijf dat kassen bouwt. De rest werkt in kleinere bedrijven, detailhandel of elders.
De meest glorieuze week uit het bestaan van Erica werd gevierd in juni 1988, tijdens de feestweek van het 125-jarige dorpsjubileum. Het dorp was in opgetogen stemming met prachtige versieringen in nagenoeg alle straten. De vreugde werd nog uitbundiger doordat tijdens de loop van de festiviteiten het Nederlands voetbalelftal de Zwei-Eins en het Europees kampioenschap voetbal won.
Erica is bekend door Skik (1994) en Lohues & the Louisiana Blues Club (2003) met voorman Daniël Lohues, de popgroep die hier hun thuisbasis heeft en landelijk bekend raakte met Drentse teksten en aanstekelijke melodieën. Hun bekendste hit is Op fietse.
Koningin Beatrix bezoekt Erica met rubberlaarzen tijdens de hevige wateroverlast in het tuinbouwcentrum op 30 oktober 1998; ook premier Wim Kok deed Erica aan, een dag eerder.
Naar Boven Home